Tranzystory są jednymi z najczęściej spotykanych elementów półprzewodnikowych w elektronice. Stosowane są w zasilaczach, wzmacniaczach, sterownikach oraz wielu urządzeniach RTV. W przypadku awarii sprzętu bardzo często konieczne jest sprawdzenie czy tranzystor nie jest uszkodzony.
Najprostszą metodą diagnostyki jest użycie zwykłego multimetru ustawionego w tryb testu diody. W tym poradniku pokażemy krok po kroku jak sprawdzić tranzystor NPN lub PNP.
Budowa tranzystora
Tranzystor bipolarny składa się z trzech wyprowadzeń:
B – baza
C – kolektor
E – emiter
W wielu popularnych tranzystorach w obudowie TO-220 (np. BD911, TIP41, IRFZ44N) kolejność wyprowadzeń patrząc od przodu wygląda następująco:
Baza – Kolektor – Emiter
Dokładny układ pinów warto sprawdzić w nocie katalogowej elementu.
Sprawdzanie tranzystora krok po kroku
1. Ustaw multimetr
Ustaw multimetr w tryb:
test diody
Symbol wygląda jak:
►|
2. Sprawdź połączenie baza – emiter
Przyłóż sondy:
czerwona → baza
czarna → emiter
Jeżeli tranzystor jest sprawny, multimetr powinien pokazać wartość w okolicach:
0.5 – 0.7 V
3. Sprawdź połączenie baza – kolektor
Teraz przyłóż sondy:
czerwona → baza
czarna → kolektor
Multimetr również powinien pokazać:
0.5 – 0.7 V
4. Sprawdź kolektor – emiter
Teraz sprawdzamy:
kolektor ↔ emiter
W sprawnym tranzystorze multimetr powinien pokazać:
brak przewodzenia
czyli najczęściej:
OL
Objawy uszkodzonego tranzystora
Uszkodzony tranzystor może mieć kilka typowych objawów:
• zwarcie między kolektorem i emiterem
• brak przewodzenia baza – emiter
• brak przewodzenia baza – kolektor
• bardzo niska rezystancja między wszystkimi wyprowadzeniami
W przypadku takich objawów tranzystor należy wymienić.
Najczęściej spotykane tranzystory w naprawach
W naprawach zasilaczy i urządzeń elektronicznych często spotykane są tranzystory:
BD911
BD912
BD139
BD140
TIP41C
TIP42C
2N3055
IRFZ44N
IRF540
IRLZ44N
Jeżeli szukasz takich elementów, sprawdź naszą kategorię tranzystorów w sklepie.
Gdzie stosuje się tranzystory
Tranzystory można znaleźć w wielu urządzeniach elektronicznych:
• zasilacze impulsowe
• wzmacniacze audio
• telewizory LED i LCD
• sterowniki silników
• projekty Arduino i DIY
Dzięki swojej uniwersalności są jednym z podstawowych elementów w elektronice.
Podsumowanie
Sprawdzenie tranzystora multimetrem jest prostą czynnością, którą można wykonać w kilka minut. Wystarczy multimetr z funkcją testu diody oraz podstawowa wiedza o wyprowadzeniach elementu.
Regularne sprawdzanie tranzystorów jest szczególnie przydatne podczas napraw zasilaczy, płyt głównych oraz innych urządzeń elektronicznych.
<h3>Sprawdź dostępne MOSFET-y w sklepie</h3>
<ul>
<li><a href=”/kategoria-produktu/polprzewodniki/tranzystory/”>Tranzystory MOSFET</a></li>
</ul>